Νέα & άρθρα

Κουλτούρα ασφάλειας στην εργασία: γιατί η ηγεσία είναι το κλειδί για ένα ασφαλέστερο εργασιακό περιβάλλον

Οι περισσότεροι οργανισμοί επενδύουν σε συστήματα ασφάλειας, διαδικασίες και συστηματική διαχείριση της υγείας και ασφάλειας στην εργασία. Κι όμως, εξακολουθούν να υπάρχουν καταστάσεις όπου οι εργαζόμενοι διστάζουν να σημάνουν συναγερμό, να αναφέρουν περιστατικά ή να ζητήσουν βοήθεια.

Γιατί η ηγεσία επηρεάζει την ασφάλεια περισσότερο απ' όσο πιστεύουν οι περισσότεροι

Η απάντηση συχνά δεν αφορά τόσο την ίδια την τεχνολογία όσο την κουλτούρα που την περιβάλλει. Η ασφάλεια στην εργασία δεν εξαρτάται μόνο από τα διαθέσιμα εργαλεία — εξαρτάται εξίσου από ανθρώπους που:

• νιώθουν αρκετή σιγουριά για να σημάνουν συναγερμό
• νιώθουν ότι πραγματικά εισακούγονται
• εμπιστεύονται ότι κάποιος θα δράσει

Και εδώ ακριβώς η ηγεσία παίζει μεγαλύτερο ρόλο απ' όσο αναγνωρίζουν πολλοί οργανισμοί.

Τι δείχνει σταθερά η έρευνα για την κουλτούρα ασφάλειας

Δεκαετίες έρευνας στην επαγγελματική υγεία, την οργανωσιακή ψυχολογία και την ηγεσία καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: η συμπεριφορά του προϊσταμένου επηρεάζει καθοριστικά την ψυχολογική ασφάλεια στην εργασία. Η έκθεση της Gallup State of the Global Workplace 2025 διαπιστώνει ότι οι προϊστάμενοι ευθύνονται για περίπου το 70% της διακύμανσης στη δέσμευση των εργαζομένων — μεγαλύτερη επιρροή από πολιτικές, οργανωτική δομή ή παροχές. Στη μελέτη-ορόσημο της Google Project Aristotle, που ανέλυσε περισσότερες από 180 ομάδες επί δύο χρόνια, η ψυχολογική ασφάλεια αναδείχθηκε ως ο σημαντικότερος παράγοντας πίσω από τις ομάδες υψηλής απόδοσης. Αυτό που μετρούσε περισσότερο ήταν η ηγεσία και οι κανόνες που καθιερώνονταν μέσα στην ομάδα.

Παράλληλα, το πολυετές έργο του ερευνητή Dov Zohar πάνω στο κλίμα ασφάλειας έχει δείξει ότι ο τρόπος με τον οποίο οι εργαζόμενοι αντιλαμβάνονται τη στάση του προϊσταμένου τους απέναντι στην ασφάλεια επηρεάζει έντονα τη συμπεριφορά τους σε καταστάσεις υψηλού κινδύνου. Μια επισκοπική μελέτη του 2025 για την ψυχολογική ασφάλεια σε περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου, όπως η υγειονομική περίθαλψη και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, επιβεβαιώνει το ίδιο μοτίβο: η συμπεριληπτική και μετασχηματιστική ηγεσία είναι οι ισχυρότεροι παράγοντες για να νιώθουν οι εργαζόμενοι ότι μπορούν να μιλήσουν ανοιχτά. Σε όλη την έρευνα, ένα συμπέρασμα ξεχωρίζει καθαρά: Οι άνθρωποι συμπεριφέρονται διαφορετικά όταν νιώθουν υποστήριξη, εμπιστοσύνη και ψυχολογική ασφάλεια.

Γιατί δεν αναφέρονται όλα τα περιστατικά

Πολλοί οργανισμοί διαθέτουν σαφείς διαδικασίες αναφοράς περιστατικών. Κι όμως, η διεθνής έρευνα δείχνει σταθερά ότι μεγάλο ποσοστό των παρ' ολίγον ατυχημάτων δεν αναφέρεται ποτέ· παλαιότερες μελέτες έχουν εκτιμήσει ότι έως και το 68% των εργατικών ατυχημάτων δεν καταγράφεται στις επίσημες στατιστικές. Ο λόγος σπάνια είναι η έλλειψη συστημάτων. Συχνότερα οφείλεται σε εργαζομένους που:

• δεν θέλουν να δημιουργήσουν προβλήματα
• δεν είναι σίγουροι πώς θα αντιδράσει ο προϊστάμενός τους
• ανησυχούν για επίρριψη ευθυνών ή συνέπειες
• δεν πιστεύουν ότι η αναφορά θα οδηγήσει σε κάποια αλλαγή

Σε ομάδες όπου οι άνθρωποι νιώθουν ότι εισακούγονται και λαμβάνονται σοβαρά υπόψη, τα περιστατικά αναφέρονται πιο έγκαιρα — διευκολύνοντας την πρόληψη μελλοντικών κινδύνων. Η επίρριψη ευθυνών γεννά σιωπή. Η υποστήριξη γεννά ειλικρίνεια.

Τρεις συμπεριφορές που συναντώνται συχνά σε ψυχολογικά ασφαλείς ομάδες

Σε ομάδες με ισχυρή κουλτούρα ασφάλειας, οι ίδιες συμπεριφορές εμφανίζονται ξανά και ξανά.

1. Η ασφάλεια είναι φυσικό μέρος της καθημερινής εργασίας

Η ασφάλεια συζητιέται τακτικά στην καθημερινή δουλειά — στις αλλαγές βάρδιας, μεταξύ συναδέλφων και σε συνηθισμένες συζητήσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας. Όχι μόνο σε επιθεωρήσεις ασφάλειας ή μετά από περιστατικά. Όταν η ασφάλεια γίνεται φυσικό μέρος της κουλτούρας, γίνεται επίσης ευκολότερο να δράσει κανείς έγκαιρα.

2. Οι προϊστάμενοι παρακολουθούν και δίνουν ανατροφοδότηση

Όταν κάποιος σημάνει συναγερμό ή αναφέρει ένα περιστατικό, ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά ο προϊστάμενος έχει τεράστια σημασία. Η άμεση ανατροφοδότηση δείχνει ότι η κατάσταση λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και χτίζει εμπιστοσύνη με τον χρόνο. Καθορίζει επίσης αν οι άνθρωποι θα νιώσουν αρκετή σιγουριά να μιλήσουν την επόμενη φορά που θα συμβεί κάτι.

3. Η έμφαση δίνεται στη μάθηση, όχι στην ενοχοποίηση

Στις ψυχολογικά ασφαλείς ομάδες, η αναφορά περιστατικών χρησιμοποιείται για κατανόηση και πρόληψη — όχι για την αναζήτηση ενόχων. Όταν οι άνθρωποι νιώθουν υποστήριξη, αναφέρουν νωρίτερα και συχνότερα. Έτσι ο οργανισμός έχει καλύτερες πιθανότητες να εντοπίσει τους κινδύνους πριν συμβεί κάτι σοβαρό.

Τεχνολογία και κουλτούρα πρέπει να συνεργάζονται

Η τεχνολογία είναι σημαντικό κομμάτι της ασφάλειας στην εργασία. Ένας προσωπικός συναγερμός μπορεί να προσφέρει κρίσιμα δευτερόλεπτα σε μια ευάλωτη στιγμή και να επιτρέψει ταχεία απόκριση όταν χρειάζεται περισσότερο. Η τεχνολογία όμως είναι μόνο ένα κομμάτι του παζλ. Για να είναι πραγματικά αποτελεσματικές οι λύσεις ασφάλειας, απαιτούν και μια κουλτούρα όπου οι άνθρωποι νιώθουν εμπιστοσύνη, υποστήριξη και σιγουριά να δράσουν.

Στη συνέργεια τεχνολογίας, ηγεσίας και κουλτούρας χτίζονται τα ισχυρά περιβάλλοντα ασφάλειας. Και έτσι η ασφάλεια γίνεται φυσικό μέρος της καθημερινής εργασιακής ζωής — όχι απλώς μια πολιτική.

Θα θέλατε να συζητήσουμε πώς προσεγγίζει ο οργανισμός σας την ασφάλεια και την κουλτούρα ασφάλειας;

Επικοινωνήστε μαζί μας — θα χαρούμε να σκεφτούμε μαζί σας την τεχνολογία, την ηγεσία και την κουλτούρα.